Van 16 tot 20 maart 2026 kwamen zo’n veertig deelnemers met uiteenlopende theologische achtergronden, uit alle delen van het land bijeen in Ucimont voor een strategische denktank over de toekomst van de VPKB.
In het postmoderne tijdperk worden alle maatschappelijke instellingen geconfronteerd met uitdagingen op het gebied van aanpassingsvermogen en flexibiliteit. De Kerk vormt hierop geen uitzondering. De toestand op het terrein binnen de VPKB is heel verschillend, zowel op taalkundig, administratief, kerkelijk als theologisch vlak. Naast het tekort aan pastorale roepingen is er ook de vergrijzing van de niet-pastorale medewerkers die zich op alle niveaus in de Kerk inzetten. Deze vaststelling en behoefte werd ook benadrukt door de resultaten van een veldonderzoek: de “denktank”.
Om aan deze behoeften tegemoet te komen, werden de deelnemers door de moderatoren in verschillende groepen verdeeld en werkten ze in ongeveer 30 workshops, inclusief de plenaire sessies, naast de gebedsmomenten die door Isabelle Detavernier (voorzitter van de Synodale Raad) werden geleid op basis van de boeken van de profeten Haggai en Zacharia.
Dit workshopwerk werd uitgevoerd op basis van de principes van collectieve intelligentie. Éric Heintzé benadrukt dat dit een middel is om stereotypen te doorbreken en nieuwe perspectieven te openen. Concreet hebben de moderatoren het U-traject gebruikt, dat als volgt verloopt: Ontdekken, Bespreken, Ontwikkelen, Prototypen, Demonstreren.
Gedurende drieënhalve dag werden talrijke ideeën verkend. Een selectieproces leidde tot 18 bruikbare ideeën, waarvan er drie verder konden worden onderzocht en uitgewerkt in prototypes langs drie assen. As 1: “Een Kerk geroepen voor onze tijd”. As 2: “Een Kerk die in staat is om haar roeping te beantwoorden”.
As 3: “Een Kerk waarvan het leven op zichtbare wijze belichaamt wat zij belijdt”. Deze drie assen vormen ook drie ethische kaders waarvan niemand wil afwijken, gevolgd door perspectieven op verandering en verlossing, met de formulering van eenvoudige, meetbare en haalbare doelstellingen. Alle ideeën die uit dit traject voortkomen, vormen een echte kennisbank, die ongetwijfeld onze gedachten zal stimuleren en verrijken op het gebied van getuigenis en de verkondiging van het Evangelie binnen en buiten de Kerk.
Laten we terugkomen op de methode om samen met de moderatoren te verduidelijken dat collectieve intelligentie ook als een pad is, een tocht in het holst van de nacht waarbij we alleen een klein hoofdlampje hebben, dat ons zicht biedt op enkele stappen.
Vandaar de noodzaak om los te laten, wat hier inhoudt dat we moeten accepteren dat we niet weten wat er daarna komt; dat we de stap van vertrouwen moeten durven zetten, zodat wijzelf kunnen worden zoals het Evangelie beschrijft en wat er altijd nog te ontdekken valt. Door uit de gebruikelijke denkpatronen te stappen, konden de deelnemers nieuwe dingen waarnemen, met 100% deelname en 100% betrokkenheid. Elk idee kwam voort uit de ervaring, het beleefde of de situatie van de deelnemers.
De rondetafelgesprekken gaven iedereen de kans om zijn of haar stem te laten horen, wat essentieel is voor het proces.
Kortom, het U-traject stelde de deelnemers in staat om de muren tussen de verschillende groepen en kennisgebieden te doorbreken en een contrastrijke en constructieve dialoog op gang te brengen, gebaseerd op ervaringen en contexten, wat methodologische nauwkeurigheid en een duidelijk protocol vereist. Dit proces stimuleert het delen van kennis, waardeert elk individu en versterkt de betrokkenheid van de deelnemers. Het stimuleert zo de motivatie, de sociale cohesie en de persoonlijke, en zelfs gemeenschappelijke ontplooiing. Ik pleit voor de verspreiding van dit proces op het niveau van districten en gemeenten. Misschien kan deze aanpak ook bijdragen aan het opvangen van het tekort aan roepingen en engagement.
ds. Frédéric Teulé
