Hoe een inspirerend driedaags samenzijn in de Belgische Ardennen het begin werd van een gestructureerde oefening rond de leefbaarheid van onze kerkgemeenten.
Alles begon in maart, te midden van de stille heuvels en bossen van Ucimont in de Belgische Ardennen. Drie dagen lang kwamen mensen uit verschillende gemeenten samen in een sfeer van openheid en vertrouwen, om zich te buigen over één fundamentele vraag: in hoeverre zijn onze gemeenten in staat hun roeping te beantwoorden?
Die denktank was geen conferentie met kant-en-klare antwoorden. Het was een ruimte om eerlijk te spreken over wat leeft — de vreugden en de kwetsbaarheden, de energie en de tekorten, de verbinding die er is en die er soms ontbreekt. Uit die gesprekken groeide een gedeeld inzicht: wil de VPKB gemeenten echt ondersteunen in de geest van solidariteit, dan is er eerst een helder en eerlijk zelfbeeld nodig.
| “Geen kerk van ‘ieder voor zich’ — maar solidariteit vraagt dat we eerst weten waar iedereen staat.” |
Op basis van de inzichten uit Ucimont werd beslist een werkgroep Leefbaarheid op te richten, als concrete uitwerking van Werkdomein 2. De opdracht was even eenvoudig als ambitieus: ontwikkel een instrument waarmee gemeenten hun eigen draagkracht in kaart kunnen brengen — niet als een oordeel, maar als een vertrekpunt voor gesprek en onderlinge steun.
De werkgroep koos bewust voor een brede benadering. Leefbaarheid is immers meer dan financiën alleen. Daarom werden acht domeinen uitgewerkt: van deelname en pastoraal leven over vrijwilligerswerking en toekomstgerichtheid tot gebouwen en een kwalitatieve zelfreflectie. De meetinstrumenten — de KPI’s — werden per domein uitgewerkt, steeds met oog voor wat meetbaar is én voor wat zich niet in cijfers laat vatten.
| — Deelname en betrokkenheid | — Toekomstgerichtheid en vernieuwing |
| — Sacramenteel en pastoraal leven | — Sociale en maatschappelijke relevantie |
| — Financiële leefbaarheid | — Gebouwen en infrastructuur |
| — Vrijwilligers en organisatiekracht | — Kwalitatieve leefbaarheidsindicatoren |
Het resultaat van dit werk is een tweetalig referentiedocument én een online invulformulier — beschikbaar in het Nederlands en het Frans — waarmee elke gemeente straks haar situatie in kaart kan brengen. De bedoeling is niet om te vergelijken of te rangschikken, maar om een gemeenschappelijke taal te scheppen die solidariteit mogelijk maakt.
De werkgroep is volop aan het werk. De volgende stap is de bevraging uitzenden naar de gemeenten, de resultaten samen lezen en — in de geest van wat in Ucimont begon — omzetten in concrete onderlinge steun. Want dat is uiteindelijk waar het om gaat.
Koen Kinsbergen
Nationale penningmeester
